ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΒΟΡΕΙΟΗΠΕΙΡΩΤΩΝ ΣΤΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ

ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΒΟΡΕΙΟΗΠΕΙΡΩΤΩΝ ΣΤΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ

Συνέντευξη του Βορειοηπειρώτη οικονομολόγου, ΑΝΤΩΝΗ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ στην epimenoume.gr

Α) Κύρια σύνταξη λόγω γήρατος

Με τις διατάξεις των άρθρων 2 και 7 του Ν.4387/2016 ορίστηκε ότι η χορηγούμενη ασφαλιστική σύνταξη αποτελείται από δύο τμήματα: Την Εθνική Σύνταξη και την Ανταποδοτική Σύνταξη, με ρητή πρόβλεψη του νόμου ότι, η πρώτη χρηματοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό και η δεύτερη από τις εισφορές που καταβάλει ο ασφαλισμένος.

Το πρόβλημά μας είναι η αδικία που μας γίνεται στον υπολογισμό της ανωτέρω σύνταξης στα δύο τμήματα, αλλά ας αναφερθούμε σύντομα μόνον στο κομμάτι της Εθνικής Σύνταξης.

Ερ: Ποια είναι τα κριτήρια, για να χορηγηθεί και στον Βορειοηπειρώτης η Εθνική Σύνταξη;

Απ: Για να χορηγηθεί η Εθνική Σύνταξη στον Βορειοηπειρώτη, θα πρέπει να υπάρχουν οι ελάχιστες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης (ημέρες ασφάλισης και ηλικία) και η μόνιμη και νόμιμη διαμονή στην Ελλάδα, τουλάχιστον 15 έτη, μεταξύ της ηλικίας των 15 ετών και της ημερομηνίας υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης. Για την χορήγηση της πλήρους Εθνικής Σύνταξης, λόγω γήρατος, απαιτείται μόνιμη και νόμιμη διαμονή 40 ετών, ενώ για κάθε έτος που υπολείπεται, η Εθνική Σύνταξη μειώνεται κατά 1/40.

Ερ. Ποιο είναι το ποσό της Εθνικής Σύνταξης, λόγω γήρατος και πώς μειώνεται εάν δεν έχεις τα 40 χρόνια μόνιμης και νόμιμης διαμονής στην Ελλάδα;

Απ: Το ποσό της Εθνικής Σύνταξης είναι 384,00 ευρώ (με τουλάχιστον 20 έτη ασφάλισης και 40 έτη μόνιμης διαμονής στην Ελλάδα, πριν την αίτηση συνταξιοδότησης για την χορήγηση σύνταξης). Το ποσό της Εθνικής Σύνταξης μειώνεται ως εξής:

α) 2% για κάθε έτος που υπολείπεται των 20 ετών ασφάλισης και μέχρι τα 15 έτη ασφάλισης, οπότε ανέρχεται σε 345,60 ευρώ, όταν έχουμε 15 χρόνια ασφάλιση.

β) 1/40 για κάθε έτος που υπολείπεται των 40 ετών μόνιμης και νόμιμης διαμονής

γ) στις περιπτώσεις καταβολής μειωμένης σύνταξης, λόγω γήρατος, μειώνεται 6% για κάθε έτος που υπολείπεται του ορίου ηλικίας πλήρους συνταξιοδότησης, κατ’ ανώτατο όριο 30% και εξαιρούνται όσοι συνταξιοδοτούνται λόγω γήρατος που είναι με αναπηρία.

Ερ:  Γιατί είναι αδικία η μείωση της Εθνικής Σύνταξης βάσει των  40 ετών…:

Απ:  Επειδή οι Έλληνες ομογενείς της Βορείου Ηπείρου εισήλθαν στην Ελλάδα μετά το 1990, όποτε είναι αδύνατη σήμερα η συμπλήρωση των 40 ετών μόνιμης και νόμιμης διαμονής στην Ελλάδα, και αφετέρου για την εγγραφή τους στον ΕΦΚΑ, εκτός των βασικών δικαιολογητικών για όλους, οι Βορειοηπειρώτες υποχρεούνται να προσκομίζουν φωτοαντίγραφο του Ειδικού Δελτίου Ταυτότητας Ομογενούς σε ισχύ, που εκδόθηκε μετά την είσοδό τους στην Ελλάδα, δηλαδή μετά από 7 χρόνια (1998) ή και πολλά συμπληρωματικά στοιχεία (μισθωτήριο συμβόλαιο, βιβλιάριο υγείας, βεβαιώσεις, λογαριασμούς, κλπ), τα οποία δεν υφίσταται εξαρχής ή δεν είναι εφικτό να ανευρεθούν, είτε δεν αποτυπώνουν την καθεαυτού έλευσή τους στη χώρα. Σημειώνω ότι, κατά το χρονικό διάστημα από το 1991 το νομικό καθεστώς των ομογενών στην χώρα ήταν ασαφές και ρευστό. Δυστυχώς στην ίδια κατάσταση βρίσκεται και σήμερα.

Ερ: Δηλαδή, διαπιστώνουμε διαφορετική αντιμετώπιση…!!!

Απ: Ακριβώς. Για τους ανωτέρω λόγους, ο Βορειοηπειρώτης με έλλειψη χρόνων διαμονής στην Ελλάδα, παίρνει μειωμένη Εθνική Σύνταξη έως και 50% σε σύγκριση με τον ασφαλισμένο που έχει καταβάλει τις ίδιες εισφορές για τον ίδιο χρόνο ασφάλισης, αλλά έχει 40 χρόνια διαμονής στην Ελλάδα. Η εφαρμογή του διττού αυτού κριτηρίου μείωσης της Εθνικής Σύνταξης οδηγεί σε διαφορετική αντιμετώπιση.

Αποτέλεσμα: Από 384,00 € που είναι η καθεαυτού Εθνική Σύνταξη, η μείωση στον Βορειοηπειρώτη είναι έως και 192,00 €. Σημειώνουμε ότι το ποσό αυτό στην πραγματικότητα μειώνεται περισσότερο εάν υπολογίσουμε και άλλους παράγοντες, που σχετίζονται με την μη ασφάλιση πραγματικής εργασίας, με την έλλειψη διμερής σύμβασης κοινωνικής ασφάλισης, κλπ.

Ερ: Ποιος Βορειοηπειρώτης χάνει περισσότερο και σε τι ποσό αναλογεί η χασούρα;

Απ: Όλοι χάνουν και η ζημιά είναι σχεδόν ίδια σε όλους τους Βορειοηπειρώτες

Όσον αφορά την Εθνική Σύνταξη, εκτιμώ ότι  ο μέσος όρος της μειώσεις μόνον από το κριτήριο της 40ετιας σε ιδανικές συνθήκες ασφαλιστικού βίου και νομιμοποίησης, έχοντας υπόψη την εκροή (μετακίνηση του πληθυσμού) των Ελλήνων Βορειοηπειρωτών από το 1991 έως σήμερα, είναι σχεδόν στα  153,00 ευρώ.

Στην πραγματικότητα λαμβάνοντας υπόψη ότι: α) αρκετοί εργάζονταν χωρίς ένσημα για ολόκληρα χρόνια, β) υπολογίζοντας το χρόνο ανεργίας λόγω εποχιακών εργασιών (γ) έλλειψη δικαιολογητικών, δ) διάφορες μετακινήσεις εκτός Ελλάδος, ή και αναγκαστικές προσωρινές επιστροφές στα χωριά τους ή στάση της εργασίας τους     ε) κατηγορία των συνταξιούχων ανά ηλικία (αναφέρω εδώ τους Βορειοηπειρώτες που εργάστηκαν με ένσημα χωρίς να συμπληρώσουν τα 4.500 ένσημα, λόγω ηλικίας και δεν λαμβάνουν Εθνική Σύνταξη) κλπ, και από την άλλη πλευρά, έχοντας υπόψη τις προϋποθέσεις που ορίζουν οι διατάξεις του νόμου 4387/2016, αυξάνεται πολύ περισσότερο η μείωση της Εθνικής Σύνταξης. Εκτιμώ μια αύξηση περίπου στα 20-25%. Τελικά η πραγματική μείωση ανέρχεται  σχεδόν στο ποσό των 192 ευρώ.

Ερ: Σχετικά με την Ανταποδοτική Σύνταξη;

Απ: Το ανταποδοτικό μέρος της σύνταξης υπολογίζεται βάσει των αποδοχών επί των οποίων καταβλήθηκαν εισφορές και του ποσοστού αναπλήρωσης, σύμφωνα με το άρθρο 8 του παρόντος νόμου. Θα ήθελα να αναφέρω εδώ το πικρό γεγονός, ότι αρκετοί Βορειοηπειρώτες, προπάντων τα πρώτα χρόνια, ήταν ανασφάλιστοι και συνεπώς δεν απεικονίζεται η πραγματικότητα του ασφαλιστικού τους βίου και η ευθύνη δεν είναι μόνον προσωπική.

Β) Χορήγηση του Επιδόματος Κοινωνικής Αλληλεγγύης Ανασφάλιστου Υπερήλικα

Σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 1, γ και ιδίως, δ του άρθρου 93 του Ν. 4387/2016,  για την χορήγηση του επιδόματος κοινωνικής αλληλεγγύης ανασφάλιστων υπερηλίκων, σύμφωνα με τις οποίες το επίδομα καταβάλλεται εφόσον οι αιτούντες «Διαμένουν μόνιμα και νόμιμα στην Ελλάδα δεκαπέντε (15) συνεχόμενα έτη πριν από την υποβολή της αίτησης για τη λήψη του επιδόματος ή δεκαπέντε (15) έτη μεταξύ  του 17ου και του 67ου έτους ηλικίας τους, εκ των οποίων τα δέκα (10) συνεχόμενα πριν από την υποβολή της αίτησης και εξακολουθούν να διαμένουν στην Ελλάδα και μετά τη λήψη της παροχής. Το ποσό του επιδόματος καταβάλλεται πλήρες ή, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην περίπτωση β’ της παρ. 1 για όσους πληρούν αθροιστικά τα ανωτέρω κριτήρια και έχουν συμπληρώσει στη χώρα τουλάχιστον τριάντα πέντε (35) πλήρη έτη διαμονής και μειώνεται κατά 1/35 για κάθε ένα (1) έτος που υπολείπεται των τριάντα πέντε (35) ετών διαμονής στη χώρα».

«Το πλήρες ποσό του μηνιαίου επιδόματος ανέρχεται σε τριακόσια εξήντα ευρώ (360,00€) και αναπροσαρμόζεται σύμφωνα με τα περιουσιακά στοιχεία που προβλέπονται στην παρ. 3 του άρθρου 93 του Ν.4387/16»

Ο νόμος προβλέπει ότι οι δικαιούχοι που αποκτούν σύνταξη από το εξωτερικό και είναι μικρότερη του επιδόματος, δικαιούνται το ποσό της διαφοράς που προκύπτει μετά την αφαίρεση του ποσού της σύνταξης.

Ερ: Πού και πώς παραβιάζεται η αρχή της ίσης αντιμετώπισης του ανασφάλιστου Βορειοηπειρώτη υπερήλικα;

Απ: Θέλω να τονίσω ότι, η διακύμανση της Εθνικής Σύνταξης και του επιδόματος, με βάση το άδικο κριτήριο του χρόνου της νόμιμης και μόνιμης διαμονής στη χώρα μας στην Ελλάδα, επιφέρει την παραβίαση της αρχής της ίσης αντιμετώπισης-ισότητας, κοινωνικής δικαιοσύνης, αναδιανομής και αλληλεγγύης και είναι αντιφατικός με το εσωτερικό νομικό πλαίσιο και δεν εναρμονίζεται με την Ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Βασικός σκοπός των συνταξιοδοτικών συστημάτων είναι να προστατεύσουν τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας από την φτώχεια και να τους επιτρέπουν να απολαμβάνουν αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο και οικονομική ανεξαρτησία κατά την γήρανση.

Για να απαντήσω πρακτικά στην ερώτηση σας θα σας αναφέρω ένα παράδειγμα:

Στον ανασφάλιστο υπερήλικα που διαμένει νόμιμα και μόνιμα στην Ελλάδα για 15 χρόνια σύμφωνα με το νόμο, δεν δικαιούται να πάρει το Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Για ανασφάλιστο υπερήλικα που διαμένει νόμιμα και μόνιμα στην Ελλάδα για 16 χρόνια, αντί για 360 ευρώ που είναι το πλήρες επίδομά του καταβάλλεται  το ποσό των 164,64 ευρώ.  Για  ανασφάλιστο υπερήλικα που διαμένει νόμιμα και μόνιμα στην Ελλάδα για 25 χρόνια, του καταβάλλεται επίδομα στο ποσό των 257,14 ευρώ.

Μόνο από το κριτήριο του χρόνου διαμονής, μειώνεται το επίδομα στον Βορειοηπειρώτη σε σύγκριση με αυτόν που διαμένει στην Ελλάδα.  Αυτό είναι το στοιχείο που δείχνει την διαφορετική αντιμετώπιση.

Οι συντάξεις αποτελούν την κύρια πηγή εισοδήματος για τους Βορειοηπειρώτες υπερήλικες, όμως το βιοτικό επίπεδό τους εξαρτάται και από επιπλέον άλλους παράγοντες, που όχι δεν λαμβάνονται υπόψη, αλλά παραβιάζονται και δυσχεραίνουν έτσι  περισσότερο την κατάστασή τους.

Ερ: Μειώνεται το επίδομα του ανασφάλιστου υπερήλικα, αλλά αφαιρείται απ’ αυτό το ποσό και η αλβανική σύνταξη. Πετσοκόβεται ο Βορειοηπειρώτης ή κάνω λάθος;!

Απ: Όσον αφορά το επίδομα των ανασφάλιστων υπερήλικων, για την μείωσή του, με βάση τα έτη της διαμονής τους και ενόψει του χαρακτήρα της παροχής διασφάλισης ενός στοιχειώδους επιπέδου αξιοπρεπούς διαβίωσης, το καταβαλλόμενο ποσό βάσει του ανωτέρω υπολογισμού με τις προϋποθέσεις του νόμου και τις ιδιαιτερότητες που έχει η κοινότητά μας, δεν διασφαλίζει ένα επαρκές εισόδημα των βασικών αναγκών (διατροφή, ένδυση, στέγαση, βασικά οικιακά αγαθά, θέρμανση, υγιεινή, ιατρική περίθαλψη).

Η αφαίρεση της Αλβανικής σύνταξης, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 93 του νόμου, είναι αδικία, γιατί το ποσό αυτό δεν επαρκεί ούτε για την απόσβεση της κατοικίας, λογαριασμούς νερού, ρεύματος και προστασίας τους, χωρίς να συμπεριλαμβάνεις άλλα έξοδα μετακίνησης προς το χωριό. Ανάλογη αδικία  παραμένει και με την σύνταξη λόγω γήρατος.

Ερ: Τι άλλες συνέπειες προκύπτουν απ’ αυτό το νόμο;

Θεωρώ ότι στην παρ. 2 του άρθρου 7 του Νόμου 4387/2016 ( ΦΕΚ Α΄ 85/12-5-2016) που αφορά την Εθνική Σύνταξη αναφέρεται  ότι: «…η Εθνική Σύνταξη καταβάλλεται στους δικαιούχους, εφόσον διαμένουν μόνιμα στην Ελλάδα για τουλάχιστον (15) έτη… Το ποσό της μειώνεται για τους συνταξιούχους λόγω γήρατος κατά 1/40 για κάθε χρόνο που υπολείπεται των σαράντα (40) ετών διαμονής στην Ελλάδα…» Αυτή η διάταξη, έχοντας υπόψη την δυσμενή οικονομική, κοινωνική, πολιτική κατάσταση και ιδιαίτερα, τον χαμηλό συντελεστή ασφάλειας και προστασίας που βιώνει η κοινότητά μας στην Βόρεια Ήπειρο, εξαναγκάζει (κυρίως τους νέους) να παρατήσουν τα χωριά τους και να εγκατασταθούν μόνιμα στην Ελλάδα. Αφαιρεί το δικαίωμα ελεύθερης επικοινωνίας των εργαζομένων της Βορείου Ηπείρου στην μητέρα Ελλάδα για καθημερινή, εποχιακή η συγκεκριμένη περίοδο εργασίας.

Ερ: Δηλαδή νόμοι και διατάξεις που αναγκάζουν τον Βορειοηπειρώτη να εγκαταλείψει το σπίτι του, το χωριό του, τον τόπο του… Υπάρχουν και άλλα παρόμοια εμπόδια;

Απ: Ανάλογα εμπόδια προκύπτουν και όσον αφορά το Επίδομα Ανασφάλιστων Υπερήλικων στην παρ.1 του άρθρου 93 του ίδιου νόμου: «Στους ανασφάλιστους υπερήλικες… καταβάλλεται από τον ΟΓΑ, επίδομα… εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις:… γ) Διαμένουν μόνιμα και νόμιμα στην Ελλάδα δεκαπέντε (15) συνεχόμενα έτη πριν την υποβολή της αίτησης για την λήψη του επιδόματος …και εξακολουθούν να διαμένουν στην Ελλάδα και μετά τη λήψη της παροχής. δ) Το ποσό του επιδόματος καταβάλλεται πλήρες… για όσους πληρούν αθροιστικά τα ανωτέρω κριτήρια και έχουν συμπληρώσει στη χώρα τουλάχιστον τριάντα πέντε (35) πλήρη έτη διαμονής και μειώνεται κατά 1/35 για κάθε ένα έτος που υπολείπεται των τριάντα πέντε (35) ετών διαμονής στη χώρα».

Η ανωτέρω διάταξη, έκτος των ανωτέρω συνεπειών που περιγράψαμε για την κύρια σύνταξη, αναγκάζει τους Υπερήλικες Βορειοηπειρώτες που δικαιούνται το επίδομα, να εγκαταλείψουν οριστικά τα χωριά τους ή για αυτούς που εργάστηκαν χωρίς να δικαιούνται σύνταξη στην Ελλάδα και δικαιούνται το επίδομα, να μην επιστρέψουν στα χωριά τους.

Ερ: Εν γνώσει των κυβερνήσεων ψηφίζονται νόμοι που δημιουργούν μεγάλα προβλήματα…

Απ: Ο συγκεκριμένος νόμος, όσον αφορά τις ανωτέρω διατάξεις, νομίζω φέρνει στο προσκήνιο τα μεγάλα προβλήματα που έχει το πολιτικό μας σύστημα. Όταν ψηφίζεται ένας νόμος χωρίς μελέτη, εν γνώσει των κυβερνήσεων και χωρίς να ευθυγραμμίζεται με την εθνική, οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική στρατηγική της χώρας, δύσκολα θα αντέξει όταν και όποτε κριθεί δικαστικά, επειδή έρχεται σε αντίφαση με τα συμφέροντα των χιλιάδων πολιτών, με τους εσωτερικούς ευρωπαϊκούς και διεθνείς νόμους που έχουν θεσπιστεί για τα ανωτέρα θέματα. 

Ερ: Τι πρέπει να γίνει για την αποκατάσταση της αδικίας;

Απ: Να καταργηθεί και να τροποποιηθεί η  παρ. 2 του άρθρου 7 για την μόνιμη διαμονή (τα 40 χρόνια)  και να συνάπτεται διμερή συμφωνία ανάμεσα των δύο κρατών για συνυπολογισμό των παροχών της κοινωνικής ασφάλισης καθ’ όλη τη διάρκεια του ασφαλιστικού εργασιακού βίου του ασφαλισμένου.

Επίσης, τα δικαιολογητικά να περιοριστούν στα απαραίτητα (ταυτότητα, βεβαίωση τόπου διαμονής, ΑΦΜ και ΑΜΚΑ,  και τα υπόλοιπα να ζητηθούν αυτεπάγγελτα από τις δημόσιες υπηρεσίες, σύμφωνα με την νομοθεσία που διέπει την λειτουργία της  δημόσιας διοίκησης του Ελληνικού κράτους.

Ερ: Κατά τη γνώμη σας ποια είναι η καλύτερη λύση για τους Βορειοηπειρώτες;

Απ: Η καλύτερη λύση για μας τους Έλληνες Βορειοηπειρώτες, είναι η εφαρμογή του κοινωνικού δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που αποδεικνύεται με την Απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου τις 15 Ιανουαρίου 2002 η οποία επιβάλλει στα κράτη μέλη της Ε.Ε τον συνυπολογισμό των κοινωνικών παροχών (συντάξεων γήρατος, αναπηρίας, κλπ) για τους ασφαλισμένους εργαζόμενους όπου εργάστηκαν στο παρελθόν σε άλλο κράτος μέλος, αλλά και σε τρίτες χώρες, ανεξαρτήτως της διακρατικής συμφωνίας.

Έτσι, ο εργαζόμενος μπορεί να επικαλεστεί το δικαίωμά του και να απαιτήσει να συνυπολογιστεί στην σύνταξή του το χρονικό διάστημα εργασίας σε κάποια άλλη χώρα.

Οι ασφαλιστικοί οργανισμοί (ΕΦΚΑ) επιβάλλεται να συνυπολογίσουν τις κοινωνικές παροχές σε περιόδους εργασίας που είχε ο εργαζόμενος και δεν μπορούν να αρνηθούν, ούτε να απορρίψουν το αίτημα του εργαζομένου για τον υπολογισμό της σύνταξής του. Μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις που επικαλούνται αντικειμενικά εμπόδια, τα κράτη μπορούν να αρνηθούν.

Τελικά, το κοινωνικό δίκαιο δίνει την δυνατότητα της ελεύθερης διακίνησης των εργαζομένων και καταργεί τα σύνορα στις κοινωνικές παροχές, αρκεί να γίνει αυτό εφικτό.

Για τον λόγο αυτό η Ελληνική Κυβέρνηση θα πρέπει να λάβει τα κατάλληλα μέτρα, με ή χωρίς διακρατική συμφωνία και να κάνει πραγματικότητα τον συνυπολογισμό των κοινωνικών παροχών και την ελεύθερη μετακίνηση των εργαζομένων Βορειοηπειρωτών, καταργώντας έτσι πολλά εμπόδια που θα δικαιώσουν και θα βελτιώσουν το βιοτικό επίπεδο της ζωής, επίσης και την οικονομική, κοινωνική, πολιτική και πολιτισμική ανάπτυξη του τόπου μας.

Σχετικά άρθρα: