Η Αστυνομία Ηθών και η Επανάσταση της Μαντίλας

Η Αστυνομία Ηθών και η Επανάσταση της Μαντίλας

Η οργή στο Ιράν μετά τον θάνατο της 22χρονης Μαχσά Αμινί, αφού συνελήφθη από την Αστυνομία Ηθών επειδή “δεν φορούσε σωστά τη μαντίλα της” ξεχειλίζει, με τον κόσμο να έχει βγει στους δρόμους και τις γυναίκες να διαδηλώνουν, εκφράζοντας με κάθε τρόπο την αγανάκτησή τους ενάντια στο ιρανικό καθεστώς για τις γυναίκες. Κόβοντας τα μαλλιά τους, καίγοντας μαντίλες, με συνθήματα και πλακάτ, φαίνεται πως στην Τεχεράνη έχει έρθει η ώρα της επανάστασης απέναντι στον σκοταδισμό.

Η 22χρονη Μαχσά Αμινί, που καταγόταν από την επαρχία Κουρδιστάν του Ιράν, συνελήφθη στις 13 Σεπτεμβρίου στην Τεχεράνη, την οποία επισκεπτόταν με την οικογένειά της, “επειδή φορούσε ανάρμοστα ρούχα” από την Αστυνομία Ηθών.

Μετά τη σύλληψή της, η 22χρονη έπεσε σε κώμα και πέθανε στις 16 Σεπτεμβρίου στο νοσοκομείο όπου είχε διακομιστεί, σύμφωνα με όσα μετέδωσε η κρατική τηλεόραση και δήλωσε η οικογένειά της. Σε ανακοίνωσή της η αστυνομία της Τεχεράνης επιβεβαίωσε τον θάνατο της Αμινί, επισημαίνοντας ότι «δεν υπήρξε σωματική επαφή» μεταξύ των αστυνομικών και της νεαρής γυναίκας. Ο αρχηγός της αστυνομίας της Τεχεράνης στρατηγός Χουσέιν Ραχιμί έκανε λόγο για «ατυχές» και «λυπηρό» συμβάν, διαψεύδοντας τις κατηγορίες πως η 22χρονη υπέστη κακομεταχείριση.

Οι γυναίκες του Ιράν είναι υποχρεωμένες να καλύπτουν τα μαλλιά τους όταν βρίσκονται σε δημόσιους χώρους. Επίσης η αστυνομία ηθών απαγορεύει στις γυναίκες να φορούν κοντά παλτό, πάνω από το γόνατο, στενά παντελόνια και τζιν με σκισίματα, καθώς και ρούχα με έντονα χρώματα, μεταξύ άλλων. Αν δεν το κάνουν; Βρίσκονται αντιμέτωπες με την Αστυνομία Ηθών, μια μονάδα αρμόδια να επιβάλλει τους αυστηρούς ενδυματολογικούς κανόνες της χώρας.

Πώς η Αστυνομία Ηθών ελέγχει το χιτζάμπ

Σύμφωνα με τη DW, για δεκαετίες, η κυβέρνηση στο Ιράν προσπάθησε να αναγκάσει όλες τις γυναίκες, λίγο πριν ενηλικιωθούν, να φοράνε μαντίλα ή οποιοδήποτε κάλυμμα στο κεφάλι, καθώς και φαρδιά ρούχα όταν βρίσκονται σε δημόσιο χώρο. Αλλά απέτυχε.

Παρά τον τεράστιο προϋπολογισμό που διατίθεται για τη διάδοση του χιτζάμπ μέσω σχολείων, μέσων ενημέρωσης και δημόσιων εκδηλώσεων, πολλές Ιρανές έχουν βρει τρόπους να αψηφούν τους υπερσυντηρητικούς κώδικες ένδυσης. Εκατομμύρια από αυτές ξεπερνούν τα όρια, φορώντας στενά ρούχα και χρησιμοποιώντας τη μαντίλα ως ένα πολύχρωμο αξεσουάρ, που όμως αποκαλύπτει πολλά από τα μαλλιά τους.

Το περιβόητο «Gasht-e-Ershad» που κυριολεκτικά μεταφράζεται ως “Περιπολίες καθοδήγησης» και είναι ευρύτερα γνωστό ως Αστυνομία Ηθών, είναι ένα τμήμα των αστυνομικών δυνάμεων του Ιράν, που έχει επωμιστεί τον ενδυματολογικό έλεγχο για την εφαρμογή του νόμου της μαντίλας σε δημόσιους χώρους. Ένα μεγάλο μέρος των κοινωνικών νόμων του Ιράν βασίζεται στην ισλαμική Σαρία, η οποία απαιτεί από άνδρες και γυναίκες να ντύνονται σεμνά.

Ωστόσο, η αστυνομία Ηθών στοχεύει μόνο γυναίκες. Όσες κρατούνται από την Αστυνομία Ηθών είτε φεύγουν μόνο με μια “προειδοποίηση”, είτε σε ορισμένες περιπτώσεις, οδηγούνται στο κέντρο “εκπαίδευσης και συμβουλών” ή σε αστυνομικό τμήμα. Στη συνέχεια πρέπει να καλέσουν κάποιον για να τους φέρει ένα “κατάλληλο ρούχο”, ώστε να τις αφήσουν ελεύθερες.

Τα διαφορετικά πρόσωπα της Αστυνομίας Ηθών

Μετά την ιρανική επανάσταση του 1979 και την επικράτηση των ισλαμιστών, η Αστυνομία Ηθών έχει λάβει διάφορες μορφές. Ενώ οι μετριοπαθείς και μεταρρυθμιστικές διοικήσεις ήταν κάπως απρόθυμες να ελέγξουν το ενδυματολογικό κώδικα, ο υπερσυντηρητικός Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, ο οποίος ανέλαβε την εξουσία το 2005, έδωσε την σημερινή μορφή της στην Αστυνομία Ηθών. Ταυτόχρονα, αύξησε την παρουσία της στους δρόμους των μεγάλων πόλεων του Ιράν. Έκτοτε δεκάδες ακτιβιστές έχουν «παλέψει» εναντίον της αυταρχικής αυτής παρουσίας, με αρκετούς από αυτούς να φυλακίζονται.

Η εξίσου υπερσυντηρητική κυβέρνηση Ραίσι αύξησε ακόμα περισσότερο της παρουσία της. Πολλά βίντεο που έχουν δημοσιευτεί στο διαδίκτυο, δείχνουν ότι γίνεται ευρεία χρήση βίας. Σε απάντηση, χιλιάδες γυναίκες άρχισαν να βγαίνουν στους δρόμους χωρίς μαντίλα. Τον Ιούλιο, αφού έγινε ευρέως διαδεδομένο στο διαδίκτυο το βίντεο, το οποίο έδειχνε μια μητέρα να παρακαλεί την αστυνομία Ηθών να απελευθερώσει την άρρωστη κόρη της, οι εκκλήσεις για διάλυση αυτού του αστυνομικού σώματος αυξήθηκαν. Σε μια άνευ προηγουμένου κίνηση εκατό θρησκευόμενες γυναίκες άρχισαν να μιλούν στο διαδίκτυο εναντίον του υποχρεωτικού χιτζάμπ. Ακόμη και ορισμένες συντηρητικές προσωπικότητες άρχισαν να επικρίνουν τον νόμο για τη μαντίλα, λέγοντας ότι είχε μάλιστα αντίθετο αντίκτυπο στη δημόσια συμπεριφορά.

Εκτός από τις φυλετικές διακρίσεις, η αστυνομία Ηθών επικρίνεται έντονα και για το γεγονός ότι περιορίζεται μόνο στην περιπολία μεσαίων και εργατικών τάξεων και παρακάμπτει τις εύπορες γειτονιές. Οι επικριτές ισχυρίζονται πως, ενώ οι γυναίκες που ανήκουν σε χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα διώκονται για την εμφάνισή τους, οι πλούσιες οικογένειες, οι οποίες έχουν στενούς δεσμούς με την κυβέρνηση, είναι ελεύθερες να επιδεικνύουν εικόνες από τα πολυτελή, μικτά πάρτι τους στο διαδίκτυο.

Γιώργος Μύτιλης