Το Μοναστήρι της Αγίας Τριάδας της Πέπελης

Το Μοναστήρι της Αγίας Τριάδας της Πέπελης
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

(Πέντε Χρόνια από τη δημοσίευση του βιβλίου)

Το παμπάλαιο μοναστήρι της Αγίας Τριάδας της Πέπελης, δεσπόζει σε ένα πανέμορφο τοπίο υψιπέδου, σε κεντρικό λόφο του λεκανοπεδίου, νοτιοανατολικά του χωριού της Πέπελης.

Το πρώτο σκήνωμα του Ι. ναού της Αγίας Τριάδας, λέγεται πως κτίστηκε περί τα τέλη της περασμένης χιλιετίας., ενώ στα τέλη του 1ου αιώνα μ. Χ. ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Αλέξιος ο Α’, χάρισε τον ναό στον Μητροπολίτη της Ι. Μητρόπολης Δρυϊνουπόλεως, Δοσίθεο, ο οποίος γρήγορα το ανέλιξε σε μοναστήρι. Για πάνω από έξι αιώνες, η Ι. Μονή της Αγίας Τριάδας της Πέπελης, πότε ως Μητροπολιτική και πότε ως κοινοτική Μονή, τέλεσε σημαντικό ποιμαντικό, πνευματικό και εθνικό-πατριωτικό έργο.

Περί τα τέλη του17ου αιώνα μ.Χ., το μοναστήρι, μαζί με όλους τους γύρω οικισμούς ισοπεδώθηκαν και σφαγιάστηκαν αγρίως από τους Τούρκους, σε αντίποινα ενεργής συμμετοχής τους, στην εξολόθρευση εξωμοτικού θύλακα, τον οποίον εκείνοι είχαν εγκαταστήσει στο κέντρο των οικισμών των Πεπέλων. Γλύτωσαν μόνο ορισμένες στοές-κελιά των Ιερομόναχων.

Monasthri Pepelis
Ο Ι. Ναός της Αγίας Τριάδας

Το 1725 η Ι. Μ. Δρυινουπόλεως έστειλε τον ηγούμενο Φιλόθεο για επαναλειτουργία της Μονής. Ο Ηγούμενος, το 1754 ολοκλήρωσε την ανοικοδόμηση της Βασιλικής της Μονής και με γοργούς ρυθμούς ανοικοδόμησε τα κελιά των Μοναχών, ενώ για πενήντα συναπτά έτη, διετέλεσε πνευματική-ποιμαντική, επιμορφωτική, πατριωτική και φιλανθρωπική δραστηριότητα. Το έργο του συνέχισε μια πλειάδα ηγουμένων από τα χωριά Δίβρη, Πέπελη, Μπουλιαράτι και Καλύβια του Πασιά, οι οποί ανέλιξαν το μοναστήρι, μεταξύ των πιο φημισμένων ,εντός και εκτός της περιοχής, του έδωσαν αίγλη, σέβας και θαυμασμό, από φίλους και εχθρούς, Χριστιανούς και αλλόθρησκους, έλκυσαν πολιτικές και επιστημονικές προσωπικότητες από όλον τον κόσμο. Το μετέτρεψαν σε αιχμή του δόρατος των απελευθερωτικών αγώνων των ραγιάδων.

Χωρίς τίτλο 3 a
Πυρπολημένη πτέρυγα της Ι.Μ. Αγίας Τριάδας 1944

Η Ι. Μονή της Αγίας Τριάδας είχε ενεργό συμμετοχή στην επανάσταση του 1821 και στους μετέπειτα αγώνες κατά του τουρκικού ζυγού μέχρι το 1912. Μνημειώδης ο πανηγυρικός λόγος του γραμματέα του Αρχιστράτηγου της ελληνικής επανάστασης Γεωργίου Καραϊσκάκη, Χιλίαρχου Γ. Γαζή στην Ι. Μονή και οι συναντήσεις των οπλαρχηγών της ευρύτερης περιοχής.

Η Μονή υπήρξε κέντρο διδασκαλίας βυζαντινής μουσικής και γαλούχησης Ιερέων της περιοχής ενώ διατελούσε σημαντικό επιμορφωτικό έργο. Επανειλημμένες οι προσπάθειες λειτουργίας λαϊκών σχολείων με συμμετοχή μαθητών από τα χωριά της περιοχής, η πρώτη το 1836, η δεύτερη το 1865 και η Τρίτη το 1888. Δυστυχώς η λειτουργία τους διάρκεσε μόνο από δυο χρόνια τη φορά. Για μακρά χρονική περίοδο η Μονή είχε μετατραπεί σε άτυπο διοικητικό και δικαστικό κέντρο του χριστιανικού πληθυσμού της περιοχής.

Παρότι δεν είχε δική του περιουσία και διατηρούνταν με τις συνδρομές και δωρεές των πιστών, η μονή ανελίχθηκε στα πλουσιότερα μοναστήρια της περιοχής κατά τον 20ο αιώνα και συν τω χρόνο διατελούσε σημαντικό φιλανθρωπικό έργο: Στους χώρους του λειτούργησαν για πρώτη φορά ειδικευμένες νοσοκομειακές μονάδες, νεύρο-ψυχιατρικής, οφθαλμολογίας, βρεφονηπιαγωγείο, χώροι φιλοξενίας άπορων εγκαταλειμμένων γυναικών. Μεγάλη η συνδρομή της Μονής προς τις φτωχές και άπορες οικογένειες.

Η φήμη της Μονής απογειώθηκε, λόγω της μεγάλης εμποροπανήγυρης, η οποία διεξαγόταν στους χώρους της ανήμερα του Αγίου Πνεύματος. Διαρκούσε σχεδόν μια βδομάδα και όπως την αποκαλούσε ο Σπ. Σπυρομήλιος ήταν το ‘’αμφικτιονικό συνέδριο της Ηπείρου,,. Συμμετείχαν πιστοί από όλα τα χωριά της, Δερόπολης, Λιουντζιουριάς, του Δελβίνου και Αγίων Σαράντα, της Χιμάρας, των Ιωαννίνων και Θεσπρωτίας, έμποροι από το Αργυρόκαστρο, Δέλβινο, Ιωάννινα, Πρέβεζα και Άρτα Με περισσό λυρισμό περιέγραφε τα τεκτενόμενα εκείνης της εποχής, ο Αλ. Μαμμόπουλος και ο Β. Μπαράς..

Τον Ιούνιο του 1944, η Ιερά Μονή της Αγίας Τριάδας, κάηκε και καταστράφηκε για μια άλλη φορά, από τους Γερμανούς. Δύο χρόνια αργότερα, το 1946, πεθαίνει ο τελευταίος ηγούμενός της Κωνστάντιος.

Χωρίς τίτλο 4
Τοιχογραφία αφιερωμένη στην ανοικοδόμηση το 1754

Μετά την πυρπόληση του 1944 και για άλλα 20 χρόνια, η Μονή λειτούργησε με εναλλασσόμενους ιερείς. Το 1967 η Ι. Μονή παύει να λειτουργεί, η Βασιλική της κηρύσσεται Αρχαιολογικό μνημείο και σφραγίζεται, ενώ στους χώρους της, εγκαθίσταται στρατιωτική μονάδα, η οποία προχωράει σε σταδιακή ισοπέδωση των χώρων της. Από τους Ιερείς της μεταπολεμικής περιόδου ο πρώτος (Βασίλης Σίνης) φυλακίζεται για 6 έτη και ο δεύτερος, ο Σταυροφόρος Κωνσταντίνος Βόζδος) καταδικάζεται σε θάνατο και εκτελείται, από το απολυταρχικό καθεστώς.

Η μεταπολιτευτική περίοδο για την Ι. Μονή της Αγίας Τριάδας, άρχισε με το πρώτο συλλείτουργο των εναπομεινάντων εν τη ζωή Ιερέων της περιοχής, της 27 Ιανουαρίου 1991. Οι Πεπελιώτες, οι οποίοι πάντα θεωρούσαν την Ι. Μονή της Αγίας Τριάδας δική τους (είτε αυτή ήταν υπό τη διαχείριση των Μητροπόλεων είτε της κοινότητάς τους) την προετοίμασαν ευπρεπώς, παρευρέθηκαν όλοι στην πρώτη μεταδικτατορική λειτουργία της και γιόρτασαν αναλόγως.

Διαδέχτηκαν τρεις διαδοχικές χοροστατήσεις σε συλλείτουργο στη μονή, του Αρχιεπισκόπου της Αλβανίας Αναστάσιου, στον εορτασμό του Αγίου Πνεύματος. Οι ευλογίες του Αρχιεπισκόπου για ανάσταση του Χριστιανισμού στο χώρο, για συγχώρεση και αγάπη προς τον συνάνθρωπο και ευημερία, συνοδεύτηκαν με εορταστικέ ευπευθυμίες πλήθους κόσμου από την επαρχία Δρόπολης, Άνω Παγωνιού, Βούρκου, Θεολόγου, Χιμάρας, Δελβίνου και Αγίων Σαράντα.

Χωρίς τίτλο 5
Γλυπτά του Τέμπλου

Δυστυχώς ήταν το κύκνειο Άσμα, το οποίο, παρά τις διθυραμβικές εκφωνήσεις του Αρχιεπισκόπου, προμήνυε την ραγδαία εκφυλιστική πορεία της Μονής. Έκτοτε η Ι. Μονή της Αγίας Τριάδας άρχισε να ζει νέες ζοφερές εμπειρίες. Η Ι. Μητρόπολη Αργυροκάστρου και ο Προκαθήμενός της Μητροπολίτης Δημήτριος όχι μόνο δεν φρόντισαν την αναβάθμιση της Μονής, αλλά πράττουν εγκλήματα του κοινού ποινικού δικαίου, εις βάρος της μνήμης των νεκρών Ιεραρχούντων της μονής και του ιστορικού πνευματικού και εθνικού τους έργου, ενάντια της Ιερότητας και αρχαιότητας του χώρου και της εθνικής-ηθικής υπόληψης των πιστών της περιοχής.

 Η Μακραίωνη ιερότητα του χώρου της Αγίας Τριάδας, παραμένει άσπιλη στις καρδιές των πιστών της Πέπελης και όλης τη Δερόπολης, του Παγωνιού του Δελβίνου και όχι μόνο, παρά τις αβρότητες και βαναυσότητες της Ι. Μητρόπολης.

Στην αιώνια Μνήμη αυτού του Ιερού χώρου Της Αγίας Τριάδας, είναι αφιερωμένο το βιβλίο ‘’ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΤΗΣ ΠΕΠΕΛΗΣ’’.

Χωρίς τίτλο 7 a
Η πρώτη θεία λειτουργία μεταπολιτευτικής περιόδου 27.Ι.1991
Χωρίς τίτλο 8 a
Εορτή του Αγίου Πνεύματος 2010
Χωρίς τίτλο 9 a
Υπέθρια θεία λειτουργία στον εορτασμό
του Αγίου  Πνεύματος του 1995 στην Αγία Τριάδα της Πέπελης
αρχιερουργούντος του Αρχιεπίσκοπου της Αλβανίας
κ.κ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ
Χωρίς τίτλο 10 a
Ι. Ναός της Αγίας Τριάδας 1944

Γιώργος Μύτιλης