Κρατική φροντίδα με ένα ακόμη «μπάλωμα» στις συντάξεις των ομογενών

Κρατική φροντίδα με ένα ακόμη «μπάλωμα» στις συντάξεις των ομογενών

Αντώνιος Βασιλείου, Οικονομολόγος

H προβλεπόμενη νέα ρύθμιση του Ν.4387/2016 σχετικά με την εθνική σύνταξη των ομογενών, που κατατέθηκε στη Βουλή στις 11/3/2022 από το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων για την απόκτηση της πλήρης εθνικής σύνταξης λόγω γήρατος, προβλέπει 30 αντί για 40 χρόνια μόνιμης και νόμιμης διαμονής στην Ελλάδα.

Έχοντας υπόψη την αριθμ. πρωτ. 267731/3209/2020/21-01-2020 έκθεση της Ανεξάρτητης Αρχής του Συνηγόρου του Πολίτη, όπου με τις επισημάνσεις και τις προτάσεις τους προς την Γενική Διεύθυνση Κοινωνικής Ασφάλισης, τον Διοικητή του ΕΦΚΑ και της Διοικήτριας ΟΠΕΚΑ, αναφέρει ότι, το κριτήριο των ετών διαμονής είναι ξένα προς το ασφαλιστικό σύστημα. Επίσης, στην βιβλιογραφία τους αναφέρεται ότι: «Η ασάφεια του νομικού καθεστώς των ομογενών αποτυπώνονται  και στις υπ΄ αρ. 30122/22-1-1990 και 32214/6-11-1990 εγκύκλιους του Υπουργείου Εργασίας,…οι οποίες συνέχιζαν να εφαρμόζονται και μετά τη θέση σε ισχύ του Ν.1975/91, κατά τις οποίες οι ομογενείς από την Αλβανία (Βορειοηπειρώτες) δεν απαιτείται να είναι εφοδιασμένοι με άδεια εργασίας αλλοδαπού, επειδή αποτελούν ελληνικό πληθυσμιακό στοιχείο και δεν εφαρμόζονται γι’ αυτούς οι διατάξεις περί αλλοδαπών». Στην σύνοψη διαμεσολάβησης του Φεβρουαρίου 2020 αναφέρεται «…ότι  η μείωση της εθνικής σύνταξης βάσει ετών διαμονής αφενός, αλλοιώνει την ίδια την οικονομία του κοινωνικοασφαλιστικού συστήματος, συστατικό στοιχείο του οποίου είναι η θεμελίωση δικαιωμάτων βάσει του χρόνου ασφάλισης…»

Έχοντας υπόψη τα ανωτέρω, ΘΕΩΡΩ ότι, η προβλεπόμενη νέα ρύθμιση-τροποποίηση του Ν.4387/2016, για την απόκτηση της πλήρης εθνικής σύνταξης λόγω γήρατος με 30 χρόνια, αντί για 40 χρόνια μόνιμης και νόμιμης διαμονής στην Ελλάδα, απλά μειώνει το λάθος υπολογισμού της εθνικής σύνταξης σε ποσοστό 25% (όπως ήδη υπολογίζεται, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις) και δεν καταργεί τις επιπτώσεις που βαρύνουν την ελληνική μειονότητα, η οποία δεν επιθυμεί να ξεριζωθεί από τα πάτρια εδάφη.

Παρουσιάζοντας τους παρακάτω πίνακες, που αφορούν τον υπολογισμό των συντάξεων λόγω γήρατος και συγκεκριμένα του πίνακα 1 – υπολογισμός  σύμφωνα με τον Ν.4387/2016 όπως ισχύει και του πίνακα 2 – υπολογισμός σύμφωνα με την νέα ρύθμιση, θα δούμε σε ποσά, πως διαμορφώνονται τα αποτελέσματα βάσει της κάθε διάταξης ξεχωριστά.

Επίσης, στον πίνακα 3 παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της διαφοράς του πίνακα 2 με τον πίνακα 1 για να δείξουμε τις μεταβολές που διαμορφώνονται λόγω της μείωσης του χρόνου μόνιμης και νόμιμης διαμονής, από 40 σε 30 έτη, όπως προβλέπεται με την νέα ρύθμιση.

Σημείωση: Η ανάλυση αναφέρεται μόνο στα έτη διαμονής και ασφάλισης 15, 20, 25 και 30 έτη για λόγους απλότητας και  προσέγγισης του θέματος με τις ανάγκες της εθνικής ελληνικής μειονότητας.

Ανάλυση υπολογισμού ποσού εθνικής σύνταξης  σύμφωνα με τον Ν.4387/2016 όπως ισχύει

Πίνακας 1

Ποσό εθνικής σύνταξης (Πλήρη) 384,00 384,00 384,00 384,00
Έτη μόνιμης και νόμιμης  διαμονής στην Ελλάδα 15 20 25 30
Έτη ασφάλισης 15 20 25 30
Ποσό εθνικής σύνταξης που καταβάλλεται 129,60 192,00 240,00 288,00
Μειωμένη εθνική σύνταξη 254,40 192,00 144,00 96,00
Μειωμένη σε (%) 66,25 50,00 37,50 25,00

Ανάλυση υπολογισμού ποσού εθνικής σύνταξης Ν.4387/2016 σύμφωνα με την νέα προβλεπόμενη ρύθμιση που κατατέθηκε  στη Βουλή στις 11 Μαρτίου 2022

Πίνακας 2

Ποσό εθνικής σύνταξης (Πλήρη) 384,00 384,00 384,00 384,00
Έτη μόνιμης και νόμιμης  διαμονής στην Ελλάδα 15 20 25 30
Έτη ασφάλισης 15 20 25 30
Ποσό εθνικής σύνταξης που καταβάλλεται 172,80 256,00 320,00 384,00
Μειωμένη εθνική σύνταξη 211,20 128,00 64,00 00,00
Μειωμένη σε (%) 55,00 33,34 16,67 00,00

Διαφορά ποσού εθνικής σύνταξης ( Πίνακα 3 = Πίνακα 2 – Πίνακα 1)

Πίνακας 3

Ποσό εθνικής σύνταξης (Πλήρη) 384,00 384,00 384,00 384,00
Έτη μόνιμης και νόμιμης  διαμονής στην Ελλάδα 15 20 25 30
Έτη ασφάλισης 15 20 25 30
Ποσό εθνικής σύνταξης που καταβάλλεται (αύξηση) 43,20 64,00 80,00 96,00
Μειωμένη εθνική σύνταξη  -43.20 -64,00 -80,00 -96,00
Μειωμένη σε (%) -11,25 -16,66 20,83 -25,00

Από τον ανωτέρω υπολογισμό της σύνταξης λόγω γήρατος στον πίνακα 3, το κύριο συμπέρασμα είναι ότι, όταν τα έτη διαμονής και ασφάλισης είναι 15 χρόνια η νέα ρύθμιση βελτιώνει μόνο 11,25 % της ζημιάς (της επίπτωσης) που προκαλείται στην εθνική σύνταξη λόγω γήρατος.

Όταν τα έτη διαμονής και ασφάλισης είναι 20 και 25  έτη η νέα ρύθμιση βελτιώνει το 16,66 % και 20,83% των επιπτώσεων στην απόκτηση της εθνικής σύνταξης.

Στην περίπτωση όταν έχουμε 30 χρόνια διαμονής και ασφάλισης βελτιώνει το απομένοντα 25% των επιπτώσεων και ο ασφαλισμένος αποκτάει πλήρη εθνική σύνταξη 384,00 ευρώ.

Στον πίνακα 2 που αφορά τα τελικά ποσά σύνταξης με την νέα ρύθμιση έχουμε:

Ομογενής εργαζόμενος με 15 έτη ασφάλισης και 15 έτη μόνιμης και νόμιμης διαμονής στην Ελλάδα, θα λάβει μηνιαία σύνταξη 172,80 ευρώ αντί  384,00.

Ομογενής εργαζόμενος με 20 έτη ασφάλισης και 20 έτη μόνιμης και νόμιμης διαμονής στην Ελλάδα, θα λάβει σύνταξη 256,00 ευρώ αντί 384 ευρώ.

Ομογενείς εργαζόμενος με 25 έτη ασφάλισης και 25 έτη μόνιμης και νόμιμης διαμονής στην Ελλάδα, θα λάβει μηνιαία σύνταξη 320,00 ευρώ αντί των 384,00 ευρώ.      

Ομογενείς εργαζόμενος με 30 έτη ασφάλισης και 30 έτη μόνιμης και νόμιμης διαμονής στην Ελλάδα, θα λάβει την πλήρη σύνταξη 384,00 μηνιαίως.

Παρατηρούμε ότι, όσα λιγότερα έτη διαμονής και έτη ασφάλισης έχουμε, τόσο μεγαλύτερη είναι η απόκλιση από την πλήρη εθνική σύνταξη των 384,00 ευρώ.

Έτσι, στην περίπτωση με 15 έτη ασφάλιση και διαμονής η νέα ρύθμιση σε σύγκριση με την ισχύουσα νομοθεσία περιορίζει την μείωση, αυξάνοντας 43,20 ευρώ και με μια απόκλιση 11,25 % σε σύγκριση με την πλήρη σύνταξη των 384 ευρώ.

Επισημάνω ότι η καλύτερη περίπτωση είναι αυτή με 30 έτη ασφάλισης και διαμονής όπου έχουμε περιορισμό της μείωσης, αυξάνοντας 96,00 ευρώ και με μια απόκλιση που διαμορφώνεται στα 25% σε σύγκριση με την προηγούμενη διάταξη υπολογισμού συντάξεων.  

 Η περίπτωση με τα 15 έτη, θα είναι και η συνηθισμένη των εργαζομένων Βορειοηπειρωτών, λόγω των γεωγραφικών αποστάσεων κατοικίας και χώρος εργασίας, αναγκών, και επιθυμίας διαμονής στα πάτρια εδάφη.

Η εν λόγω ρύθμιση με το πρόσθετο κριτήριο των ετών διαμονής για τον υπολογισμό της εθνικής σύνταξης (άρθρο 7 του Ν. 4387/2016) και του επιδόματος κοινωνικής αλληλεγγύης ανασφάλιστου υπερήλικα (άρθρο 93 Ν.4387/2016) απεικονίζει στην πραγματικότητα την στρατηγική πολιτική της Ελλάδος για τους ομογενείς και ειδικότερα για τους Βορειοηπειρώτες.

Επιπλέον, έχοντας υπόψη ότι, στο ασφαλιστικό-συνταξιοδοτικό σύστημα της Ελλάδος δεν προβλέπονται οι ιδιαιτερότητες του εργασιακού βίου των εργαζομένων Βορειοηπειρωτών για συνυπολογισμό περιόδων των ασφαλιστικών εισφορών, επίσης  γνωρίζοντας και άλλες δυσκολίες που σχετίζονται με τον κρατικό έλεγχο και μέριμνα σχετικά με τις συντάξεις γήρατος, στην πράξη κατά την περίοδο 1991 έως 2022 έχουμε  εκατοντάδες περιπτώσεις εργαζομένων, οι οποίοι δεν θεμελιώνουν το δικαίωμα σύνταξης.

Αναφέρω παρακάτω τις πραγματικές και γνωστές από όλους μας περιπτώσεις:

  •  Εργαζόμενος με 14 έτη ασφάλισης στην Ελλάδα και 14 έτη ασφάλισης στην Αλβανία (παρόλο που έχει 28 έτη ασφάλιση) δεν δικαιούται σύνταξη λόγω γήρατος ούτε στην Αλβανία ούτε στην Ελλάδα, επειδή δεν θεμελιώνει δικαίωμα σύνταξης (15 έτη ασφάλισης).
  •  Εργαζόμενος με 25 ή 30 χρόνια στην Ελλάδα μη ασφαλισμένος, δεν δικαιούται σύνταξη λόγω γήρατος. Το αναφέρω αυτό επειδή εκατοντάδες, χιλιάδες ομογενής προτίμησαν να μείνουν ανασφάλιστοι παρά άνεργη (κυρίως γυναίκες).
  • Εργαζόμενη ηλικίας άνω των 50 ετών, οι οποίοι ήρθαν στην Ελλάδα το 1991, τα έτη ασφάλειας 7 έως 12 έτη που απόκτησαν στην Ελλάδα, χάθηκαν χωρίς καμιά αποζημίωση.

Όλες οι ανωτέρω περιπτώσεις διαμορφώνουν μια οδυνηρή κατάσταση για τους εργαζόμενους – σήμερα υπερήλικοι ανασφάλιστοι Βορειοηπειρώτες.

Χρειάζονται επείγουσες λύσεις από την Πολιτεία.         

Προτεινόμενες επιλογές, που δίνουν την λύση στα προαναφερόμενα προβλήματα, οι οποίες προσεγγίζουν τις ανάγκες των ομογενών είναι:

1. Σύναψη διμερής συμφωνίας ανάμεσα των δύο κρατών για τον συνυπολογισμό των παροχών της κοινωνικής ασφάλισης καθ΄ όλη τη διάρκεια του ασφαλιστικού εργασιακού βίου του ασφαλισμένου και ελεύθερη μετακίνηση των εργαζομένων, καταργώντας έτσι τα πολλά εμπόδια που θα επηρεάσουν θετικά στη βελτίωση της οικονομικής, κοινωνικής, πολιτικής και πολιτισμικής ανάπτυξης του τόπου μας.

2. Ρύθμιση για την εθνική σύνταξη λόγω γήρατος (άρθρου 7 του Ν.4387/2016), που να συμπεριλαμβάνει την κατάργηση της προϋπόθεσης της μόνιμης και νόμιμης διαμονής στην Ελλάδα στον υπολογισμό της εθνικής σύνταξης, όπως αναφέρεται στις επισημάνσεις και τις προτάσεις της Ανεξάρτητης Αρχής του Συνηγόρου του Πολίτη προς την Γενική Διεύθυνση Κοινωνικής Ασφάλισης, τον Διοικητή του ΕΦΚΑ και της Διοικήτριας ΟΠΕΚΑ (αριθμ. πρωτ. 267731/3209/2020/21-01-2020 έκθεση τους).

Η εμπειρία των 30 ετών, μετά την πτώση του δικτατορικού καθεστώς και η κατάσταση που επικρατεί σήμερα στην Αλβανία, αναδεικνύει ότι, η ανασφάλεια, η έλλειψη του κράτους δικαίου, η διαφθορά, η πολιτική και οικονομική αστάθεια διαμορφώνει δύσκολες καταστάσεις για την προστασία της ζωής, της ιδιωτικής ιδιοκτησίας, για το βιοτικό επίπεδο, στην παραγωγική διαδικασία, στην εργασία, και αναγκάζει τον κόσμο να εγκαταλείψει τα σπίτια, τα χωράφια, την ιδιαίτερη πατρίδα τους.

Γενικά κανείς δεν μπορεί να προβλέψει ούτε βραχυχρόνια ούτε μακροχρόνια το εργασιακό βίο του. Η αβεβαιότητα κυριαρχεί και κανείς δεν γνωρίζει πότε θα σταματήσει να εργάζεται στον τόπο του και πότε θα φύγει ή θα εγκατασταθεί στην Ελλάδα και, από την άλλη, οι διατάξεις του Ν.4387/2016 με την προϋπόθεση των προβλεπόμενων 30 χρόνων μόνιμης και νόμιμης διαμονής στην Ελλάδα αποτελούν μεγάλα εμπόδια και θεσμοθετούν έτσι, την μη ελεύθερη μετακίνηση των εργαζομένων της Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας της Αλβανίας στην Ελλάδα που τόσο πολύ το έχουν ανάγκη για την επιβίωσή τους.

Οι νέοι υπολογίζουν ότι πρέπει να φύγουν για την Ελλάδα, το πολύ στο 27 έως 30 έτος της ηλικίας τους με σκοπό να αποκτήσουν την πλήρη σύνταξη με τα 30 ή 40 χρόνια μόνιμης και νόμιμης διαμονής. Στην αντίθετη περίπτωση, όπου αναγνωρίζονται τα χρόνια εργασίας στην Αλβανία και δεν θα υπάρχει η προϋπόθεση των ετών διαμονής, θα συνεχίζουν να ζουν στα χωριά τους όσο το επιτρέπουν οι συνθήκες διαβίωσης και εργασίας ανταλλάσσοντας το χρόνο εργασίας και στις δύο χώρες.

Για τον  ανωτέρω λόγο η Πολιτεία, οφείλει να λάβει σοβαρά τις επισημάνσεις και τις προτάσεις του Συνηγόρου του Πολίτη και να καταργήσει τα σύνορα στις παροχές κοινωνικής ασφάλισης και να επιτρέπει τον συνυπολογισμό χωρίς δεσμεύσεις και προϋποθέσεις, να προστατέψει την Εθνική Ελληνική Μειονότητα  να μη εγκαταλείπει τα σπίτια, τα χωριά της, σχεδιάζοντας μια  σοβαρή στρατηγική για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της, στα πλαίσια των εθνικών και ευρωπαϊκών προγραμμάτων και των ευχερειών που δίνονται από την διασυνοριακή συνεργασία.

  

Γιώργος Μύτιλης