Λάθος εκτίμηση

Λάθος εκτίμηση

Γράφει
ο Μηνάς Λέκκας

Πέρασαν σχεδόν τέσσερα χρόνια  απ’ την ημέρα που ανατράπηκε το δικτατορικό καθεστώς στην Αλβανία, από τότε που όπως λέει ο ποιητής:

«Αγέριδες φύσηξαν δυτικοί
κι άνοιξαν την πελώρια φυλακή».

Γιατί πραγματικά, ολόκληρη η Αλβανία ήταν μια πελώρια φυλακή. Μέσα όμως σε αυτή την πελώρια φυλακή, το καθεστώς που για μισό αιώνα κυβέρνησε με το βούρδουλα αυτόν τον τόπο, για να νιώθει ελεύθερο και ανεμπόδιστο στο εγκληματικό, καταστρεπτικό του  έργο, εγκαθίδρυσε σε κάθε γωνιά της χώρας δεκάδες μεσαιωνικές φυλακές και εξοντωτικά στρατόπεδα τύπου Γκούλακ. Οι πόλεις και τα χωριά οργώνονταν μέρα-νύχτα από τους καλοπληρωμένους ασφαλίτες, που έλεγχαν μέχρι λεπτομέρειας τη ζωή του κάθε πολίτη.

Με μια τσάντα στην πλάτη και ένα αυτόματο όπλο, που το κρεμούσαν επιδειχτικά, οι εκπρόσωποι αυτοί της άγριας καταπιεστικής κρατικής μηχανής, τρομοκρατούσαν ψυχολογικά τον κόσμο και έστελναν στις φυλακές όποιον θα τολμούσε να αρθρώσει έστω και μια λέξη που θα θεωρούνταν ύποπτη, όσους δε δέχονταν να συνεργαστούν μαζί τους, όσους έσκυβαν στη βουβαμάρα τους, αλλά είχαν κάποια προσωπικότητα, κάποια επιρροή στον κόσμο, κι αυτό δεν τους άρεσε, το θεωρούσαν ύποπτο.

Παροιμιακή έχει μείνει η κατηγορία, με την οποία καταδικάστηκε ένας δάσκαλος απ’ το χωριό Σωτήρα. Γυρνώντας από το Αργυρόκαστρο, όπου  έχει πάει να ψωνίσει και δε βρήκε τίποτα, περνώντας μπροστά από το καφενείο του  χωριού, κάποιος τον ρώτησε: «Τι μας ψώνισες δάσκαλε»;  Εκείνος κούνησε το αδειανό του σακούλι. Τόσο έφθανε να καταδικαστεί σε οχτώ χρόνια κάθειρξη για διαφώτιση και προπαγάνδα εναντίον του κράτους.  

Έχουν διατυπωθεί ανατριχιαστικά περιστατικά από ζωντανές μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν από κοντά την κόλαση της δικτατορίας και που σήμερα περιφέρονται σαν ανθρώπινα ερείπια χωρίς καμιά συμπαράσταση. Ποιος μπορεί να ξεχάσει το νεαρό Οδυσσέα  Κόκκολη, που και νεκρό ακόμα τον σεργιάνησαν στα χωριά μας για να τρομοκρατήσουν τον κόσμο;

Με την πτώση λοιπόν της δικτατορίας, οι φυλακές άνοιξαν τα σιδερένια τους στόματα και έβγαλαν από μέσα έναν ολόκληρο σακατεμένο κόσμο. Και ο κόσμος αυτός, σε πολλές περιπτώσεις ήρθε σε επαφή με τους ίδιους τους υπαίτιους της καταδίκης του, με τους βασανιστές του, με τους ψευτομάρτυρες, με τους εισαγγελείς και τους δικαστές της δικτατορίας, με όλους εκείνους που άδικα σκοτώσανε τα νιάτα του, μαύρισαν τη ζωή του και τη ζωή της οικογένειάς του και συγγενών του.

Θα μπορούσαμε να αναφερθούμε σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και ονόματα. Αυτό όμως δεν ωφελεί σε τίποτα. Εξάλλου η δημοκρατία προϋποθέτει  ανοχή. Ο άνθρωπος πρέπει να ξέρει και να συγχωράει. Και οι άνθρωποι αυτοί συγχώρησαν.

Στα τέσσερα τούτα χρόνια της ελεύθερης ζωής τους δεν εκδήλωσαν ούτε το παραμικρό ίχνος εκδίκησης, δεν ζήτησαν δανεικά και ούτε πρόκειται να ζητήσουν ποτέ, διότι κατέχονται απ’ το αίσθημα της μεγαλοψυχίας, καθοδηγούνται απ’ τα μαθήματα του Χριστού.

Δεκάδες περιπτώσεις ωμής εκδίκησης για διάφορα κοινωνικά προβλήματα μπορεί να συναντούμε σήμερα στη χώρα μας. Όσο κι αν ψάξουμε όμως στη διάρκεια των τεσσάρων τελευταίων χρόνων, μετά το άνοιγμα των φυλακών, δε θα μπορέσουμε να βρούμε ούτε ένα μοναχικό παράδειγμα εκδίκησης πρώην πολιτικών κρατουμένων κατά των δυναστών τους. Και αυτή η ανοχή τα λέει όλα, είναι ένας καλός οιωνός για τη δημοκρατία. Δεν θα πρέπει όμως η συγκαταβατικότητα των ανθρώπων αυτών να θεωρηθεί αδυναμία. Το μόνο που αξίζουν είναι η εκτίμηση, ο σεβασμός και η συμπαράσταση της σημερινής κοινωνίας.

Δυστυχώς όμως υπάρχουν άνθρωποι, και ανάμεσα τους και χθεσινοί δυνάστες, που προσπαθούν με κάθε τρόπο να τους ταπεινώσουν. Επαλειμμένα απειλούν με το άνοιγμα των φακέλων. Γνωρίζοντας πως μερικά από τα θύματά τους ευρισκόμενα μπροστά στο  δίλημμα ζωή ή θάνατος, μπροστά στην ολοκληρωτική καταστροφή της οικογένειάς τους και κάτω από αντίξοες συνθήκες, είχαν υποχρεωθεί να υπογράψουν κάποια δήλωση συνεργασίας, απειλούν. Και απειλούν όταν οι άλλοι συγχωρούν. Ποια η λογική που διέπει τους ανθρώπους αυτούς; Όταν δε θέλουμε να δούμε το βουνό που έχουμε μπροστά μας, γιατί προσπαθούμε να ιδούμε τη μύγα που κρύβεται πίσω απ’ το βουνό; 

Αυτοί που ίδρυσαν τους φακέλους, αυτοί που με παντίους τρόπους ανάγκασαν τους ανθρώπους να υπογράψουν δηλώσεις συνεργασίας και τους βάφτισαν με λογής – λογιών συκοφαντικά ψευδώνυμα,(δεν έχω το λόγω γι’ αυτούς που πρόθυμα και με πλήρη συνείδηση συνεργάστηκαν με τη ΣΙΓΚΟΥΡΙΜΙ,  κι αυτοί δεν είναι λίγοι), αυτοί που φυλάκισαν, βασάνισαν και εξαφάνισαν χιλιάδες ανθρώπους, αυτοί λοιπόν είναι οι αθώοι και τα θύματά τους οι ένοχοι;

Παράξενη λογική. Ένας φίλος μου, δάσκαλος, μου διηγείται: «Με παρακολουθούσαν ολόκληρους μήνες. Τρία ολόκληρα μερόνυχτα με κλείσανε σ’ ένα δωμάτιο ξενοδοχείου στα Τίρανα, πιέζοντάς με να υπογράψω δήλωση συνεργασίας. Αν συνέχιζε η ασφυκτική αυτή πίεση ίσως και να υπέγραφα. Ευτυχώς βρέθηκε κάποιος γνωστός μου και με γλίτωσε. Αρρώστησα όμως απ’ τα νεύρα μου. Από δάσκαλο με πήγαν στο ορυχείο και ποιος ξέρει που θα κατέληγα αν δε γκρεμιζόταν η απαίσια αυτή δικτατορία.»

Και ο άνθρωπος αυτός γνωρίζει τους δυνάστες του. Δεν έχει όμως καμιά πρόθεση να εκδικηθεί. Ας το βρουν λέει, απ’ το Θεό. Εκείνοι είναι επιχειρηματίες, πηγαινοέρχονται στο εξωτερικό, κάνουν τη δουλειά τους. Στη δημοκρατία έχει θέση για όλους. Έχουν κάθε δικαίωμα να εργαστούν και να ζήσουν ελεύθεροι. Δε θα ήταν λογικό να επανέλθει στην επιφάνεια μια νέα ταξική πάλη με καταστρεπτικές συνέπειες. Οι δυνάστες όμως του χτες, δεν έχουν κανένα ηθικό δικαίωμα να δίνουν μαθήματα δημοκρατίας, να απειλούν και να ταπεινώνουν τα θύματά τους. Αν δε βρίσκουν το κουράγιο να ζητήσουν μια απλή συγνώμη, το λιγότερο που μπορούν να κάνουν είναι να σιωπήσουν. Λάθος εκτίμηση κάνουν λοιπόν, μερικοί και είναι καιρός να αναθεωρήσουν τη θέση τους.

Αργυρόκαστρο: 29.06.1995                                                                                                                                                     

Σχετικά άρθρα: