Εντείνονται οι πιέσεις στα Βαλκάνια από τον ανταγωνισμό Δύσης-Ρωσίας

Εντείνονται οι πιέσεις στα Βαλκάνια από τον ανταγωνισμό Δύσης-Ρωσίας

Καζάνι που βρίζει η περιοχή των Βαλκανίων-Οξύνονται οι αντιθέσεις

Γράφει ο Βασίλης Σκουρής

Με καζάνι που βράζει μοιάζουν τα Βαλκάνια, ιδίως μετά την ένταση της αντιπαράθεσης Δύσης και Ρωσίας λόγω και του πολέμου στην Ουκρανία.

Η «πυριτιδαποθήκη της Ευρώπης», όπως έχει κατά το παρελθόν ονομαστεί η περιοχή, μοιάζει και πάλι έτοιμη να εκραγεί, ενώ κρίσιμες θεωρούνται και οι εκλογές της Κυριακής σε Βουλγαρία και Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Τα «Παιχνίδια Εξουσίας» αναδημοσιεύουν από τον «Ριζοσπάστη» ρεπορτάζ με τίτλο «Εντείνονται οι «πιέσεις» από την ιμπεριαλιστική αντιπαράθεση Δύσης – Ρωσίας», καθώς εμπεριέχονται σε αυτό ενδιαφέροντα στοιχεία:

Η μεγάλη όξυνση των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών μεταξύ ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – ΕΕ, Ρωσίας και Κίνας, η κλιμάκωση του πολέμου στην Ουκρανία «σφίγγουν τον κλοιό» και στα Βαλκάνια, με όλα τα ιμπεριαλιστικά στρατόπεδα να επιχειρούν να ενισχύσουν με κάθε τρόπο τη θέση τους σε αυτήν την κρίσιμη περιοχή.

Σε αυτό το πλαίσιο οξύνονται ενδοαστικές αντιθέσεις στις χώρες των Βαλκανίων, «πέφτουν» κυβερνήσεις, εντείνονται πιέσεις και παζάρια για πιο «ξεκάθαρες» επιλογές ιμπεριαλιστικών στρατοπέδων, για μεγαλύτερη «ευθυγράμμιση» σε ανταγωνιστικούς σχεδιασμούς που βρωμάνε μπαρούτι.

Σερβία: Απειλές και «προειδοποιήσεις» από ΕΕ – ΗΠΑ λόγω συμφωνίας με τη Ρωσία

Είναι ενδεικτικές οι πρόσφατες έντονες αντιδράσεις της Δύσης απέναντι στη Σερβία, για τη συμφωνία με τη Ρωσία που υπέγραψε την προηγούμενη βδομάδα, καταμεσής της σφοδρής κλιμάκωσης του πολέμου στην Ουκρανία και ενώ το Βελιγράδι συνεχίζει να μην εφαρμόζει τις κυρώσεις κατά της Μόσχας. Η προσπάθεια της σερβικής αστικής τάξης να «ισορροπήσει» για τα δικά της συμφέροντα ανάμεσα στην «ευρωπαϊκή προοπτική» και στους παραδοσιακούς ισχυρούς δεσμούς με τη Ρωσία συναντά αυξανόμενες δυσκολίες…

Αναφερόμενος στη νέα συμφωνία (που είχε θέμα «διαδικασίες διευθέτησης των διακρατικών σχέσεων για τη διετία 2023 – 2024»), ο υπουργός Εξωτερικών της Σερβίας, Νίκολα Σελάκοβιτς, είπε ότι «η (σερβική) κυβέρνηση είχε τη δυνατότητα, εξαιτίας της τρέχουσας κατάστασης και των σχέσεων (που έχει με διάφορες χώρες), να απορρίψει ένα τέτοιο σχέδιο. Αλλά δεν βλέπω τίποτα το προβληματικό σε αυτό το σχέδιο, εκτός από μια δικαιολογία για να εξαπολυθεί επίθεση και να ζητηθεί “πειθαρχία” από τη Σερβία».

Πρόσθεσε ότι πρόκειται για συμφωνία που ανανεώνεται από το 1996, αναφέροντας και ότι «η μη υπογραφή της θα ήταν κάτι ενάντιο στα κρατικά μας συμφέροντα, στην πολιτική διατήρησης της εδαφικής ακεραιότητας και κυριαρχίας μας, στην αφοσίωση στην αρχή της μη παραβίασης των συνόρων», σε μια έμμεση πλην σαφή αναφορά στη στήριξη που προσφέρει η Μόσχα στο θέμα του Κοσόβου.

Η ανακοίνωση της υπογραφής πυροδότησε ένα ρεσιτάλ «προειδοποιήσεων» της Δύσης προς τη Σερβία, καθώς και αντιδράσεις της Μόσχας:

— Ο Αμερικανός πρέσβης στο Βελιγράδι, Κρίστοφερ Χιλ, ανέφερε ότι «αυτήν τη στιγμή, κανείς δεν πρέπει να υπογράφει τίποτα με τη Ρωσία» και πρόσθεσε ότι «μας είναι δύσκολο να κατανοήσουμε τι συνέβη και γι’ αυτό ζητήσαμε εξηγήσεις από τη Σερβία».

— Με τη σειρά της, η ρωσική πρεσβεία στο Βελιγράδι επέκρινε τις δηλώσεις Χιλ, συστήνοντάς του να μάθει να σέβεται «το δικαίωμα άλλων χωρών να διεξάγουν ανεξάρτητες πολιτικές», καθώς – συνέχισε σε τοποθέτησή της – η Ουάσιγκτον θα χρειαστεί αυτήν την «ικανότητα», σε συνθήκες «ανεπίστρεπτου και αληθινού εκδημοκρατισμού των διεθνών σχέσεων και δημιουργίας ενός πολυκεντρικού κόσμου». Πρόσθεσε – σύμφωνα με εκτενή σερβικά ρεπορτάζ – ότι αργά ή γρήγορα οι ΗΠΑ θα πρέπει να συμφιλιωθούν με την πραγματικότητα και να εγκαταλείψουν «νεοαποικιακές συνήθειες» και φιλοδοξίες «να είναι ο γενικός κυβερνήτης του κόσμου».

— Ο εκπρόσωπος της Κομισιόν, Π. Στάνο, χαρακτήρισε την υπογραφή της συμφωνίας «καθαρή πρόθεση για ενίσχυση των ρωσο-σερβικών δεσμών», θυμίζοντας πως «η ΕΕ είναι πολύ σαφής απέναντι σε χώρες – εταίρους μας» ότι «οι σχέσεις με τη Ρωσία στις τρέχουσες συνθήκες δεν μπορεί να συνεχίζονται σαν να μην τρέχει τίποτα…». Ο δε εισηγητής του Ευρωκοινοβουλίου για τη Σερβία, Βλ. Μπιλτσίκ, έκανε λόγο για «σημαντικό πλήγμα στην ενταξιακή πορεία των Δυτικών Βαλκανίων», αναφέροντας ότι «η Ρωσία αντιδρά στη διεύρυνση της ΕΕ». Η εισηγήτρια του Ευρωκοινοβουλίου για το Κόσοβο, Βιόλα φον Κράμον, μίλησε για «σοβαρό σκάνδαλο εν μέσω ενός άγριου πολέμου», επικρίνοντας τη Σερβία ότι υπογράφει σχέδιο «μελλοντικής συνεργασίας με τον εισβολέα» και συμπληρώνοντας ότι «μήπως η εξέλιξη αποτελεί και σήμα για να “παγώσουν” οι ενταξιακές συνομιλίες καθώς η είσοδος στην ΕΕ δεν περνάει μέσω Μόσχας…».

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, νέα έκθεση για τη στρατηγική της ΕΕ για τη διεύρυνση, που άρχισε να κυκλοφορεί στους διαδρόμους του Ευρωκοινοβουλίου, αναφέρει ότι «η ΕΕ θα προχωρήσει τις ενταξιακές συνομιλίες με τη Σερβία μόνο αν η χώρα συμμετάσχει στις κυρώσεις ενάντια στη Ρωσία», επισημαίνοντας ότι πρέπει «να τεθεί σε προτεραιότητα η ευθυγράμμιση των υπό ένταξη χωρών με την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας της ΕΕ». Σχετικά δε με την οικονομική στήριξη του Βελιγραδίου συστήνεται «επανεξέταση όλων των επιδοτήσεων προς τη Σερβία (…) για να διασφαλιστεί ότι όλες οι δαπάνες της ΕΕ είναι πλήρως ευθυγραμμισμένες με τους στρατηγικούς στόχους και τα συμφέροντα της ΕΕ».

Βουλγαρία: Εκλογές την Κυριακή με «άρωμα» Ουκρανίας…

Όξυνση των ενδοαστικών αντιθέσεων δείχνουν και οι εξελίξεις στη Βουλγαρία, όπου την Κυριακή 2 Οκτώβρη έχουν προγραμματιστεί πρόωρες βουλευτικές εκλογές.

Είναι η τέταρτη φορά που γίνονται βουλευτικές εκλογές την τελευταία διετία. Η κυβέρνηση συνασπισμού που προέκυψε από τις εκλογές του περασμένου Δεκέμβρη – με πρώτη δύναμη το νεοσύστατο κόμμα «Συνεχίζουμε την Αλλαγή», των Κ. Πέτκοφ και Α. Βασίλεφ – «έπεσε» μετά από πρόταση μομφής που υπερψήφισαν η αντιπολίτευση και πρώην κυβερνητικοί βουλευτές, τον Ιούνη, μετά από ανταλλαγή κατηγοριών για τον βαθμό στοίχισης με τους σχεδιασμούς ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – ΕΕ και τους όρους συμμετοχής στην αντιπαράθεση με τη Ρωσία.

Χαρακτηριστικό είναι πως φούντωσε η σχετική συζήτηση και εν μέσω προεκλογικής περιόδου: Ο υπουργός Άμυνας της υπηρεσιακής κυβέρνησης (που είναι άγνωστο πότε θα αντικατασταθεί, ακόμα και μετά την ανακοίνωση του εκλογικού αποτελέσματος, αν λάβουμε υπόψη τις δυσκολίες συγκρότησης κυβερνητικού σχήματος τα τελευταία χρόνια), Ντ. Στογιάνοφ, δήλωσε την Πέμπτη ότι «όσο είμαι εγώ Βούλγαρος υπουργός Άμυνας βαρύς οπλισμός δεν πρόκειται να μεταφερθεί στην Ουκρανία (…) Η απόφασή μου είναι καθαρή».

Ο Στογιάνοφ παρέπεμψε σε ψήφισμα της Βουλής, από την περασμένη άνοιξη, εν μέσω έκφρασης σοβαρών αντιθέσεων για τους όρους εμπλοκής κατά της Ρωσίας. Η σχετική πρόταση είχε συζητηθεί στη Βουλή σε μια περίοδο που οι δυνάμεις του «Συνεχίζουμε την Αλλαγή» διαμήνυαν προς Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον ότι «από δω και στο εξής θα είμαστε εταίρος στην ΕΕ, από τον οποίο κανείς δεν θα μπορεί να περιμένει δυσάρεστη έκπληξη» και ενώ η Βουλγαρία ήταν μία από τις βαλκανικές χώρες που είχαν «μπλοκάρει» την επίσκεψη Λαβρόφ στο Βελιγράδι, κλείνοντας τον εναέριο χώρο της. Αλλά και σε μια περίοδο που κυβερνητικοί εταίροι, όπως το Σοσιαλιστικό Κόμμα, απειλούσαν ακόμα και με αποχώρηση από την κυβέρνηση αν προχωρούσε η αποστολή στρατιωτικού εξοπλισμού στην Ουκρανία, ρίχνοντας στο τραπέζι ακόμα και την πρόταση για διεξαγωγή σχετικού δημοψηφίσματος…

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις εμφανίζουν το «κεντροδεξιό» κόμμα GERB, του πρώην πρωθυπουργού Μπ. Μπορίσοφ, με ποσοστά άνω του 25% (από 22,4% στις τελευταίες εκλογές που διεξήχθησαν τον Νοέμβρη), ενώ για το «Συνεχίζουμε την Αλλαγή» του Κ. Πέτκοφ δίνουν 16,5% (από 25,3% που πήρε στις τελευταίες εκλογές). Ενισχυμένο φαίνεται το ρωσόφιλο κόμμα «Αναγέννηση», με δημοσκοπικά ποσοστά από 11% ως 14% (έναντι του 4,8% που πήρε στις εκλογές), ενώ κοντά στο 10% κινείται το Σοσιαλιστικό Κόμμα Βουλγαρίας. Το κόμμα της τουρκικής μειονότητας «Κίνημα για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες» αναμένεται να πάρει 12% – 13% των ψήφων.

Σταθερές οι διαμελιστικές διεργασίες

Όλα τα παραπάνω «τρέχουν» με τα αντίπαλα ιμπεριαλιστικά κέντρα να επενδύουν και σε διεργασίες διαμελισμού χωρών της περιοχής.

Στο πλαίσιο των προσπαθειών για τη διεθνή αναβάθμιση του ΝΑΤΟικού προτεκτοράτου του Κοσόβου (και καθώς η Ρωσία παραμένει βασικός πολέμιος της αναγνώρισής του, «χαρτί» που αξιοποιεί για τις σχέσεις με το Βελιγράδι και ενάντια στα σχέδια ΗΠΑ – ΝΑΤΟ στην περιοχή), ο πρωθυπουργός της χώρας, Αλμπιν Κούρτι, ύψωσε κι άλλο τους τόνους κατά της σερβικής κυβέρνησης, ενώ μάλιστα ακόμα εκκρεμεί η διευθέτηση των αδειών κυκλοφορίας αυτοκινήτων προς και από τις δύο πλευρές. Μιλώντας στην ελβετική εφημερίδα «Republik» τόνισε ότι «αυτό που την κάνει μοναδική στην Ευρώπη είναι πως αρνείται να στηρίξει τις κυρώσεις της ΕΕ κατά του Πούτιν», προσθέτοντας – σύμφωνα με βαλκανικά ρεπορτάζ – ότι η Πρίστινα δεν φοβάται τη σύγκρουση αλλά δείχνει επαγρύπνηση.

Από την άλλη πλευρά, ενδεικτικοί είναι οι τόνοι που υψώνει η «Σερβική Δημοκρατία» (ΣΔ), η μία από τις δύο οντότητες που συναποτελούν τη Βοσνία – Ερζεγοβίνη (Β-Ε), όπου πλειοψηφούν οι Σερβοβόσνιοι και διατηρεί στενούς δεσμούς με τη Μόσχα.

Πριν από κάποιες μέρες, η ηγεσία της ΣΔ αντέδρασε έντονα σε απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Β-Ε, σύμφωνα με την οποία τα δημόσια κτίρια στη ΣΔ δεν υπόκεινται στη δικαιοδοσία των (τοπικών) αρχών της κρατικής οντότητας, αλλά σε αυτήν των κεντρικών ομοσπονδιακών αρχών συνολικά της Β-Ε. Ο ηγέτης των Σερβοβόσνιων, Μ. Ντόντικ, κατήγγειλε την απόφαση, επιμένοντας ότι «πρόκειται για περιουσία που είναι δική μας, ανεξάρτητα από το τι πιστεύουν εκείνοι».

Η παρέμβαση του δικαστηρίου έγινε μετά από νομική ρύθμιση που ψήφισε το Κοινοβούλιο της ΣΔ, τον Φλεβάρη, για την ακίνητη περιουσία, κατοχυρώνοντας τη ΣΔ ως κύριο και πρώτο ιδιοκτήτη. Ο σύμβουλος του Ντόντικ Βλ. Κοβάσεβιτς επιχειρηματολόγησε μάλιστα ότι «σε κάθε έγκυρο νομικό, αναγιγνώσκοντας το Σύνταγμα της Β-Ε, είναι απόλυτα σαφές ότι η Β-Ε δεν έχει δική της περιουσία, ότι η (δημόσια) περιουσία ανήκει αποκλειστικά στις οντότητας που συναποτελούν τη Βοσνία – Ερζεγοβίνη».

Σημειωτέον, ο λεγόμενος ύπατος εκπρόσωπος της Διεθνούς Κοινότητας στη Β-Ε, Κρίστιαν Σμιτ (τον διορισμό του οποίου δεν αναγνωρίζουν Κίνα – Ρωσία), χρησιμοποίησε τη δικαιοδοσία του για να ανασταλεί η υλοποίηση της απόφασης της σερβοβοσνιακής Βουλής μέχρι να εκδοθεί η απόφαση και του ομοσπονδιακού Δικαστηρίου.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες την Κυριακή γίνονται εκλογές και στη B-Ε.

Ενδεικτικές της ατμόσφαιρας είναι και οι δηλώσεις που έγιναν ανήμερα της λεγόμενης «Μέρας της Σερβικής Ενότητας, Ελευθερίας και Εθνικής Σημαίας». Ο Σέρβος Πρόεδρος, Αλ. Βούτσιτς, παραβρέθηκε σε εκδηλώσεις που έγιναν στην Μπιέλινα της ΔΣ, σημειώνοντας: «Αυτή η ιστορική περίοδος μας καλεί να ενωθούμε ως Σέρβοι». Χαρακτήρισε σημαντική τη Μέρα γιατί «ενώ όλοι βρίσκονται σε πόλεμο, εμείς πρέπει να κατανοήσουμε ότι αυτό που πραγματικά έχουμε στη διάθεσή μας είναι οι ίδιοι μας οι εαυτοί». Πρόσθεσε ότι «οι μεγάλοι και ισχυροί θέλουν να αρπάξουν τη γη μας αλλά δεν θα πάρουν ούτε μία ίντσα (…) Ακόμα κι αν δεν θέλουμε να το δούμε, (σήμερα) κινδυνεύουμε να χάσουμε την ελευθερία και το κράτος και τις ζωές μας και αυτή η ιστορική στιγμή απαιτεί από μας να ενωθούμε κάτω από την κοινή μας σημαία, την τρίχρωμη (σ.σ. σερβική)…».

ieidiseis.gr

Σχετικά άρθρα: