Ο μπαρμπα – Σπύρος, ο γεροδάσκαλος της Δερβιτσάνης

Ο μπαρμπα – Σπύρος, ο γεροδάσκαλος της Δερβιτσάνης

Περάσανε πολλά χρόνια από τότε που δεν τον έχουμε κοντά μας το μπαρμπα-Σπύρο, το γερο-δάσκαλο του χωριού, και η φυσιογνωμία του προβάλλει πολλές φορές μπροστά στα μάτια μου. Εξάλλου, το όνομά του το ακούμε συχνά στο χωριό του, γιατί οι Δερβιτσιώτες, οι εργατικοί, οι ειλικρινείς και δίκαιοι αυτοί άνθρωποι, ξέρουν να εκτιμούν, να σέβονται και να ευγνωμονούν.

Στα βαθιά του γεράματα έφυγε για πάντα ο γερο-δάσκαλος. Και είδε και πέρασε πολλά. Στην Πόλη, όπως έλεγε εκείνος την Κωνσταντινούπολη, αναστέναζε όταν θυμόταν την Αγία Σοφία και δάκρυζε σαν διάβαζε τον «Γρηγόριο τον Ε’» του Α. Βαλαωρίτη και «Η σκλάβα η Πόλη» του Κ. Μάνου. Μετά από τον τελειωμό του δημοτικού σχολείου στο χωριό του, αποφοίτησε την Εμπορική Σχολή και το 1913, όντας ακόμα φοιτητής στη Μεγάλη του Γένους Σχολή, παράτησε το σχολείο κι έτρεξε να ενταχθεί στο μεγάλο κίνημα για την απελευθέρωση από τους Τούρκους της Βορείου Ηπείρου.

20171212_083833-1

Συμμετείχε ενεργά στο κίνημα για το Σχολικό Ζήτημα το 1934, οργανώνοντας την αποχή από τα σχολεία δασκάλων και μαθητών στην περιοχή της Κάτω Δρόπολης και Πωγωνίου. Η αποχή συνοδεύτηκε με υπόμνημα που στάλθηκε στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Το υπόμνημα αυτό ο καλλιγράφος δάσκαλος το έγραφε με το ίδιο του το χέρι στην γαλλική γλώσσα, την οποία γνώριζε άφταστα. Γεγονός για το οποίο είμαστε περήφανοι, γιατί μπορέσαμε με αγώνα να διατηρήσουμε τη γλώσσα μας, πράγμα που αργότερα, στα χρόνια της δικτατορίας, κόστισε πολύ στην οικογένειά του, φυλακίζοντας από το δικτατορικό καθεστώς τον μεγαλύτερό του γιο, τον Δημήτρη, αγωνιστή και ηγετικό στέλεχος στο τάγμα «Θανάσης Ζήκος» στα χρόνια του Εθνικο-Απελευθερωτικού Αγώνα.

Σπύρος Ντρίτσος με μαθητές
Στα μάτια των μικρούληδων ο γεροδάσκαλος έβλεπε το μέλλον

Το Ι940 με την άφιξη του Ελληνικού Στρατού, παρουσιάζεται στο Ελληνικό Αρχηγείο του Πολέμου που είχε την έδρα στο χωριό και παραχωρεί το σπίτι του για την στέγαση των φαντάρων, οι οποίοι έμειναν εκεί μέχρι τη λήξη του πολέμου, ενώ αυτός στεγάζεται οικογενειακώς αλλού. Τρία χρόνια αργότερα, το 1943, με την γερμανική κατοχή, τον βλέπουμε στα κελιά της σκοτεινής καταραμένης φυλακής του Αργυροκάστρου, ενώ τον Ιούνιο του 1946 χάνει τον 19χρονο γιο του, Κώστα, εθελοντή για την αποξήρανση του κάμπου της Νεπράβιστας και τον εφοδιασμό με πόσιμο νερό της Κάτω Δρόπολης, (Ήταν ένας από τους πρώτους που χάσανε την ζωή τους στα μεταπολεμικά έργα της χώρας, τότε που ξέσπασε το τραγούδι απ’ τα στεγνά χείλη των Δροπολιτών:

Τόσα χρόνια καρτερούσες
Δροπολίτισσα νερό,
για να πιεις και να δροσίσεις
το στεγνό σου το λαιμό…

Συνέχισε ο καλός δάσκαλος να εργάζεται στο σχολείο, ασχολούνταν όμως και με τα προβλήματα του χωριού ως Γραμματέας του Λαϊκού Συμβουλίου επί πολλά χρόνια. Βλέπουμε το 1952 να βραβεύεται με το παράσημο του διακεκριμένου δασκάλου, ενώ τελευταίως, το 2014, του απονέμεται «Τιμητικός Έπαινος» (μετά θάνατον) «Ως ένδειξη ευγνωμοσύνης για την πολύτιμη προσφορά του ως εκπαιδευτικός, με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 50 χρόνων από την ανέγερση του νέου σχολείου 1964-2014», ως δάσκαλος όχι μόνον στη Δερβιτσάνη, αλλά και στην Καλογοραντζή, Βάνιστα, Δούβιανη, Σελλειό, Πολύτσανη, Τσάτιστα, κτλ.

20171123_084632

Όμως η δουλειά του δεν τελειώνει εδώ. Στην τάξη του έβρισκε κανείς όλη την εμπειρία των πολλών χρόνων δουλειάς, πράγμα που οι μελλοντικοί δάσκαλοι της Ελληνικής Παιδαγωγικής Σχολής του Αργυροκάστρου ζητούσαν να παρακολουθήσουν μάθημα στην υποδειγματική τάξη του για να επωφεληθούν απ’ τον τρόπο της διδασκαλίας και το ταλέντο του. Και αυτό γιατί ο δάσκαλος εργαζόταν με επιμονή και υπομονή εντός και εκτός σχολείου, παρόλο που τα χρόνια βάραιναν στους ώμους του.

Επί χρόνια ολόκληρα, όταν δεν υπήρχαν σχολικά βιβλία ή όταν αυτά ήταν φτωχά στο περιεχόμενο, πράγμα που συνέβαινε συνεχώς στα μέρη μας, έγραφε σε ξεχωριστά τετράδια τα κείμενα του αλφαβηταρίου, τις ασκήσεις και τα προβλήματα της αριθμητικής για τον κάθε μαθητή, ξενυχτώντας συνεχώς κάτω από το φως της λάμπας, για να δώσει ο παραδειγματικός ακούραστος δάσκαλος μόρφωση και γνώσεις στους μαθητές του, στα μάτια των οποίων έβλεπε να λάμπει το μέλλον.

Σπύρος Ντρίτσος αβγ
Στο κέντρο ο γεροδάσκαλος Σπύρος Ντρίτσος με τον διακεκριμένο
«Δάσκαλο του αλφαβηταρίου» Βασίλη Γκούτζο

Έτυχε κάποτε, το 1979, με το ξεκίνημα του σχολικού έτους, να ήμουν στο σχολείο του χωριού του. Είδα το γερο-δάσκαλο, στα 87 του χρόνια, να χτυπάει κατασυγκινημένος το πρώτο κουδούνι. Τον πλησίασα με σεβασμό, τον χαιρέτησα και του ευχήθηκα και άλλα χρόνια και καλά γεράματα. Αλλά, δυστυχώς, ο γερο-δάσκαλος έφυγε μια για πάντα εκείνον τον Δεκέμβρη. Έμαθα πως η φυλάκιση του 58χρονου γιου του, του Δημήτρη, πρώην μαθητή λυκείου Πωγωνιανής, που έγινε εκείνη την χρονιά, τον είχε γονατίσει.

Παιδαγωγικό Συμβούλιο Δερβιτσάνης, σχολικό έτος 1960-61

Ακόμα και κάτι άλλο: Στις αρχές του σχολικού έτους 1993- 1994, όταν το τότε Υπουργείο Παιδείας της Αλβανικής Κυβέρνησης θέλησε να αφαιρέσει την ελληνική γλώσσα από τα σχολεία μας, μεγάλη διαδήλωση και πορεία διαμαρτυρίας οργανώθηκε στο Αργυρόκαστρο, με την συμμετοχή των Ελλήνων της πόλης και των χωριών. Στην κορυφή της πορείας, απέναντι των οπλισμένων κουκουλοφόρων Αλβανών αστυνομικών, όλο περηφάνια και αγανάκτηση, βλέπουμε να βαδίζει και ο Χρήστος, το παιδί του μπαρμπα – Σπύρου, πρώην δάσκαλος κι εκείνος, όπως είχαμε την τύχη να τον ιδούμε και όταν άνοιξε το σχολείο, να παίρνει όλο χαρά, με τους μαθητές και γονείς, το «Φεγγαράκι μου λαμπρό», στα γραφεία της ΟΜΟΝΟΙΑΣ, που μετατράπηκαν σε προσωρινή τάξη, εμψυχώνοντας το κοινό, για την μεγάλη αυτή νίκη και αρχίζοντας την πρώτη ώρα του μαθήματος των ελληνικών, ύστερα από πολλά χρόνια κόπους και θυσίες. Ήταν στιγμές που από τα μάτια όλων μας, μαθητών και γονέων, τρέχανε δάκρυα χαράς. Θυμήθηκα τότε τον μπαρμπα-Σπύρο και είπα: «Είναι πατροπαράδοτο. Ο Χρήστος συνεχίζει το έργο του πατέρα του. Εύγε τους!»

Σπ Ντρίτσος αβ
Στο Δημοτικό Σχολείο της Δερβιτσάνης, τάξη 5η, σχολικό έτος 1935 – ’36

Σωκράτης Δ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

Σχετικά άρθρα: